Sysmex Nederland
Menu

Wat gebeurt er als bloed een vreemd oppervlak ontmoet?

Gepubliceerd door Rumi Sarmiento op 29 september 2026

Een stent, katheter of kunsthartklep kan er aan de buitenkant nog zo glad uitzien. Zodra het materiaal in aanraking komt met bloed, begint een veel complexer verhaal. Bij HaemoScan in Groningen onderzoeken ze precies wat er dan gebeurt. Daarvoor gebruiken ze vers menselijk bloed, een zelfontwikkeld stromingsmodel en onder andere de NANOS tabletop-SEM. General Manager Gerwin Engels en Laboratory Manager Tessa Lindeboom leggen uit hoe je zichtbaar maakt of een medisch materiaal werkelijk compatibel is met bloed.

Waarom is bloedcompatibiliteit zo belangrijk?

Gerwin: Steeds meer aandoeningen worden behandeld met medische hulpmiddelen die direct met bloed in contact komen. Denk aan katheters, stents of een compleet artificieel hart, maar ook aan systemen waarin bloed tijdelijk buiten het lichaam circuleert, zoals een hart-longmachine.

Het lichaam kan zo’n oppervlak als vreemd herkennen. Daardoor kunnen bijvoorbeeld de bloedstolling, bloedplaatjes, ontstekingsreacties of het complementsysteem worden geactiveerd. Bij een katheter wil je niet dat zich een stolsel vormt dat later losschiet. Zo’n stolsel kan elders in het lichaam ernstige problemen veroorzaken.

Ook voortdurende, lichte activatie kan schadelijk zijn. Een implantaat kan bijvoorbeeld steeds een kleine hoeveelheid bloedplaatjes activeren, waardoor het aantal bloedplaatjes in het lichaam uiteindelijk daalt. Wat leidt tot een directe verstoring van de hemostase. Daarom wil je vooraf zo goed mogelijk begrijpen hoe een product zich in contact met bloed gedraagt.
 

Hoe testen jullie dat?

Gerwin: Een belangrijk onderdeel is ons eigen in-vitro stromingsmodel, de Haemobile. Daarin laten we menselijk bloed onder gecontroleerde omstandigheden langs het testmateriaal stromen.
Daarvoor hebben we echt vers bloed nodig. Meestal zit het bloed binnen ongeveer twintig minuten na afname in het model. Bij ouder bloed neemt de functie van onder andere bloedplaatjes significant af. Dan worden verschillen tussen materialen moeilijker aantoonbaar.

Per donor vergelijken we verschillende materialen met hetzelfde bloed. We gebruiken daarnaast een negatieve controle om de achtergrondreactie te bepalen en een positieve controle waarvan we weten dat die een duidelijke reactie veroorzaakt. Zo kunnen we de invloed van donorverschillen zoveel mogelijk uitsluiten.

Tessa: De planning begint soms heel eenvoudig met een bericht in onze donorappgroep: wie kan er volgende week woensdag komen? Daarna wordt het bloed van onze donors afgenomen bij ons op locatie. Zodra dat gebeurd is, brengen we het direct naar het laboratorium.
 

Waarom moet het bloed zo snel worden onderzocht?

Gerwin: Bloed is geen statisch testmateriaal. Vanaf het moment van afname beginnen eigenschappen te veranderen. Vooral voor het onderzoeken van bloedplaatjesactivatie is vers bloed belangrijk.

Bloed uit een bloedbank is voor dit type onderzoek meestal niet vers genoeg. Als de bloedplaatjes niet meer (goed) reageren, zie je ook minder duidelijk verschil tussen twee materialen. Je kunt dan ten onrechte denken dat materialen vergelijkbaar presteren.

Ook tijdens de afname proberen we activatie zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom gebruiken we spuiten in plaats van vacuümbuisjes. Het bloed wordt rustig afgenomen en direct gemengd met een kleine hoeveelheid antistollingsmiddel. De reactie die we later meten, moet immers door het testmateriaal worden veroorzaakt en niet door een te agressieve bloedafname.
 

Reageert het bloed van iedere donor hetzelfde?

Gerwin: Nee, en dat is een interessant punt. De ene donor kan sterker op een materiaal reageren dan de andere. Daarom testen we de materialen per donor naast elkaar. Zo vergelijken we binnen één test steeds hetzelfde bloed en kunnen we de invloed van donorverschillen beter beheersen.

Tegelijkertijd roept dat een grotere wetenschappelijke vraag op. Voor onderzoek wordt vaak bloed gebruikt van jonge, gezonde donoren, bijvoorbeeld studenten. Maar een implantaat wordt in de praktijk regelmatig gebruikt bij een oudere patiënt met een aandoening, medicijngebruik of een minder gezonde leefstijl. Het bloed van zo’n patiënt kan anders reageren.

Op termijn zou het daarom interessant zijn om beter te begrijpen welke materialen het meest geschikt zijn voor verschillende patiëntprofielen. Dat maakt onderzoek en productontwikkeling wel ingewikkelder. Maar biologisch gezien is het logisch dat niet ieder lichaam precies hetzelfde op een materiaal reageert.

Wat gebeurt er nadat het bloed langs het materiaal heeft gestroomd?

Gerwin: Na een uur stoppen we de circulatie. Vervolgens onderzoeken we wat er in het bloed en op het materiaal is gebeurd.

In het bloed meten we onder meer indicatoren voor stolling, bloedplaatjesactivatie, ontsteking, complementactivatie en hemolyse. Het materiaal bekijken we eerst met het blote oog en onder een lichtmicroscoop. We bepalen bijvoorbeeld hoeveel stolsel zich heeft gevormd. Fibrine binding en bloedplaatjes adhesie aan het oppervlak worden door middel van een kwantitatieve bepaling gemeten.

Daarna gebruiken we de elektronenmicroscoop. Daarmee kunnen we veel gedetailleerder zien hoe het oppervlak eruitziet. We kunnen bijvoorbeeld onderscheiden of bloedplaatjes alleen aan het materiaal vastzitten of dat ze ook daadwerkelijk geactiveerd zijn.

De microscopie ondersteunt de kwantitatieve metingen. Een getal vertelt hoeveel activatie er heeft plaatsgevonden. Het beeld helpt om te begrijpen hoe dat er op het materiaal uitziet.

Waarom hadden jullie een nieuwe elektronenmicroscoop nodig?

Gerwin: Onze oude tabletop-SEM had meer dan tien jaar dienstgedaan. Ik had inmiddels zelf onderdelen vervangen en verschillende reparaties uitgevoerd, maar uiteindelijk werd de beeldkwaliteit onvoldoende en was het systeem niet meer goed te ondersteunen.

We hebben daarom verschillende leveranciers benaderd. Sysmex reageerde snel en kwam de NANOS bij ons demonstreren. Dat was belangrijk, want met onze eigen monsters zie je pas echt of een systeem geschikt is voor je toepassing.

Wat ons aansprak, was de praktische opbouw. Er bevinden zich geen bewegende onderdelen in de vacuümkamer en de elektronenbron kan door de gebruiker zelf worden vervangen. Ook de mogelijkheid om een monster te kantelen is handig wanneer we bijvoorbeeld de binnenkant van een gebogen materiaal willen bekijken.

Het gaat niet alleen om een mooier beeld. Het gaat erom dat we onze resultaten beter kunnen onderbouwen en inzichtelijk maken.

Gerwin Engels

Tot slot wat merken jullie daarvan in het dagelijkse werk?

Tessa: Het systeem is makkelijk te begrijpen. Tijdens de demonstratie konden we er eigenlijk meteen zelf mee werken. Toen het systeem eenmaal was geïnstalleerd, konden we daardoor snel aan de slag.

Gerwin: Vooral de software bespaart ons tijd. We maken soms honderden beelden. Bij ons oude systeem moesten we achteraf uitzoeken welk beeld bij welk monster en tijdstip hoorde en vervolgens alle bestandsnamen handmatig aanpassen.

Nu kunnen we die informatie direct tijdens het opslaan toevoegen. Ook functies waarmee een groter oppervlak scherp kan worden vastgelegd, zijn nuttig voor onze monsters.

Over HaemoScan

HaemoScan is een onafhankelijke contract research organization (CRO) met gespecialiseerde testfaciliteiten voor hemocompatibiliteitsonderzoek en biomarkeranalyse. Zij voeren preklinische in-vitro testen uit voor medische hulpmiddelen die in contact komen met bloed en voor nieuwe geneesmiddelen in ontwikkeling. Hiermee helpen ze bedrijven meer inzicht te krijgen in hun producten en ondersteunen ze hen bij het verkrijgen van de benodigde goedkeuring om hun producten sneller op de markt te kunnen brengen.

Copyright © Sysmex Europe SE. All rights reserved.